ISO 45001 İç Tetkik Soru Listesi: Madde Madde Sorular ve Aranacak Kanıtlar

iÇiNDEKiLER

Başlıklar için tıklayın..

Kısa Cevap

ISO 45001 iç tetkiki, sistemin 4–10. maddelerinin uygulanıp uygulanmadığını ve etkili olup olmadığını kanıta dayalı olarak değerlendirir. İyi bir soru listesi her maddede “ne yapıyorsunuz?” sorusunun yanında “bunu nasıl gösterirsiniz?” sorusunu da sorar ve tetkikçiyi masa başından sahaya, özellikle çalışanlarla görüşmeye yönlendirir.

ISO 45001 iç tetkik soru listesi, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminizi belgelendirme denetiminden önce kendi gözünüzle sınamanızı sağlar. İç tetkik, ISO 45001’in 9.2 maddesi gereği zorunludur. Ancak asıl değeri zorunluluktan değil, belgelendirme denetçisinin bulacağı eksikleri ondan önce bulmasından gelir. Bu rehberdeki sorular madde sırasına göre gruplandı. Her sorunun yanında tetkikçinin görmek isteyeceği kanıtı da belirttik.

Soruları birebir okumak yerine, kendi işletmenize uyarlayarak kullanmanızı öneririz. Bir şantiye ile bir ofisin İSG riskleri aynı değildir. Standardın her maddesinin ne istediğini ayrıntılı görmek için ISO 45001 standart maddeleri rehberimize bakabilirsiniz.

İç Tetkike Başlamadan Önce

Tetkik programı: Yıllık programda tüm maddelerin ve tüm sahaların (şantiyeler dahil) kapsandığından emin olun. Yüksek riskli alanlar daha sık tetkik edilmelidir.
Tarafsızlık: Tetkikçi kendi işini tetkik etmemelidir. İSG uzmanı İSG sürecinin tamamını kendisi tetkik ederse tarafsızlık sorgulanır.
Yetkinlik: Tetkikçilerin ISO 45001 ve tetkik teknikleri konusunda eğitimli olması gerekir. Tetkik ilkeleri ISO 19011’de tanımlanmıştır. Bu konuda ISO 19011 iç tetkikçi eğitimi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Örnekleme: Her vardiyadan, her çalışan grubundan (taşeron dahil) ve her yüksek riskli faaliyetten örnek seçin.
Sonuçların paylaşılması: ISO 45001, tetkik sonuçlarının ilgili yöneticilerin yanı sıra çalışanlara ve çalışan temsilcilerine de bildirilmesini ister.

Madde 4: Kuruluşun Bağlamı

Tetkik sorusu	Aranacak kanıt
İSG performansını etkileyen iç ve dış hususlar belirlendi mi, en son ne zaman gözden geçirildi?	Bağlam analizi, gözden geçirme tarihi, yönetimin gözden geçirmesi tutanağında değerlendirme
İklim değişikliğinin ilgili bir husus olup olmadığı değerlendirildi mi?	Bağlam analizinde değerlendirme notu (aşırı sıcak, sel, fırtına gibi etkiler)
Çalışanlar ve diğer ilgili taraflar (taşeronlar, ziyaretçiler, komşular, resmi kurumlar) ile beklentileri belirlendi mi?	İlgili taraflar listesi ve beklentilerin hangi süreçle karşılandığı
Kapsam, işletmenin kontrolündeki tüm faaliyetleri ve sahaları içeriyor mu?	Dokümante edilmiş kapsam ve sahada gözlenen faaliyetlerle karşılaştırma

Madde 5: Liderlik ve Çalışanların Katılımı

Tetkik sorusu	Aranacak kanıt
Üst yönetim İSG ile ilgili kararlara nasıl katılıyor? Son dönemde hangi İSG kararını kendisi verdi?	Yönetim toplantı kayıtları, bütçe onayları, saha ziyareti kayıtları
İSG politikası güncel mi, gerekli taahhütleri içeriyor mu ve çalışanlar biliyor mu?	Politika dokümanı; rastgele seçilen çalışanlarla görüşme
İSG rolleri ve sorumlulukları tüm seviyelerde atandı mı?	Görev tanımları, organizasyon şeması, atama yazıları
Çalışanlar tehlike bildirdiğinde misillemeye karşı nasıl korunuyor?	Bildirim kanalı, isimsiz bildirim imkânı, çalışan görüşmeleri
Yönetici olmayan çalışanlarla hangi konularda danışılıyor?	İSG kurulu tutanakları, çalışan temsilcisi görüşme kayıtları
Çalışanlar tehlike tanımlama, risk değerlendirmesi ve olay soruşturmasına katılıyor mu?	Risk değerlendirme ekip listesi, soruşturma raporlarında çalışan katılımı
Katılımın önündeki engeller (dil, okuma yazma, vardiya) belirlenip kaldırıldı mı?	Çok dilli talimatlar, görsel uyarılar, vardiya bazlı toplantılar

Madde 6: Planlama

Tetkik sorusu	Aranacak kanıt
Tehlike tanımlama ve risk değerlendirme metodolojisi ve kriterleri yazılı mı?	Metodoloji dokümanı, risk matrisi ve kabul kriterleri
Risk değerlendirmesi rutin olmayan işleri (bakım, arıza, temizlik), acil durumları ve taşeron faaliyetlerini kapsıyor mu?	Risk değerlendirme raporunda ilgili satırlar
Psikososyal riskler (iş yükü, vardiya, yalnız çalışma, şiddet) değerlendirildi mi?	Risk değerlendirmesi, çalışan anketleri
Son 12 ayda devreye alınan yeni makine, proses veya yerleşim değişikliği risk değerlendirmesine yansıtıldı mı?	Değişiklik kayıtları ve revize edilmiş risk değerlendirmesi
Risklerin yanında İSG fırsatları da değerlendirildi mi?	Fırsat kayıtları (ergonomik iyileştirme, ikame çalışmaları)
Yasal şartlar listesi güncel mi ve faaliyetlerle uyumlu mu?	Yasal şartlar listesi, son güncelleme tarihi, mevzuat takip yöntemi
İSG hedefleri ölçülebilir mi, her hedef için plan, sorumlu ve termin var mı?	Hedef tablosu ve gerçekleşme takibi

Risk değerlendirmesinin sahayla uyumunu sınamanın en etkili yolu tersten çalışmaktır: Sahada gözlediğiniz bir faaliyeti seçin ve risk değerlendirme raporunda bulun. Bulamıyorsanız veya rapordaki önlem sahada uygulanmıyorsa, bu muhtemelen belgelendirme denetiminde de bulgu olacaktır.

ISO 45001 Belgelendirmeye Hazır mısınız?

İç tetkikinizi tamamladıysanız belgelendirme denetiminizi planlayalım. TÜRKAK akreditasyonu kapsamında ISO 45001 teklifimizi almak için bilgilerinizi iletin.

Ücretsiz Teklif Al

Madde 7: Destek

Tetkik sorusu	Aranacak kanıt
İSG için gereken kaynaklar (personel, ekipman, bütçe) sağlandı mı?	Bütçe kayıtları, ekipman ve KKD temin kayıtları
Her görev için gereken İSG yetkinliği belirlendi mi?	Yetkinlik matrisi; yüksekte çalışma, forklift, kaynak gibi özel yetkinlik belgeleri
Çalışan İSG eğitimleri tehlike sınıfına uygun süre ve sıklıkta yapıldı mı?	Eğitim katılım kayıtları ve sertifikalar
Eğitimlerin etkinliği nasıl değerlendiriliyor?	Sınav sonuçları, saha gözlemleri, uygulamalı değerlendirme kayıtları
Çalışanlar, yakın ve ciddi tehlike durumunda işi bırakabileceklerini biliyor mu?	Çalışan görüşmeleri, talimatlar
İç ve dış İSG iletişimi planlandı mı (kim, neyi, ne zaman, nasıl)?	İletişim planı, duyuru panoları, taşeronlara verilen bilgilendirmeler
Sahada kullanılan talimatlar güncel sürüm mü?	Sahadaki dokümanların sürüm numaralarının ana listeyle karşılaştırılması

Madde 8: Operasyon

Tetkik sorusu	Aranacak kanıt
Kontrol önlemleri seçilirken kontrol hiyerarşisi uygulanıyor mu, yoksa önlemler doğrudan KKD mi?	Risk değerlendirmesindeki önlem sütunu; mühendislik kontrolleri örnekleri
Yüksek riskli işler için iş izni sistemi uygulanıyor mu?	Yüksekte çalışma, sıcak çalışma, kapalı alan ve enerji izolasyonu izin formları
Makine koruyucuları, acil durdurma butonları ve kilitleme-etiketleme sahada çalışıyor mu?	Saha gözlemi, periyodik kontrol raporları
Yeni ekipman, proses veya organizasyonel değişiklik öncesi İSG etkileri değerlendiriliyor mu?	Değişiklik yönetimi formları
Satın alma sürecinde İSG şartları dikkate alınıyor mu?	Satın alma şartnameleri, kimyasal güvenlik bilgi formlarının temini
Taşeronların İSG şartları belirlendi mi, uygulama nasıl izleniyor?	Sözleşmelerdeki İSG maddeleri, taşeron çalışan eğitim ve sağlık kayıtları, saha denetim kayıtları
Acil durum planı tüm senaryoları kapsıyor mu, tatbikat yapıldı mı?	Acil durum planı, tatbikat raporu ve sonrası iyileştirmeler
Acil durum ekipleri belirlendi, eğitildi ve vardiyalarda yeterli sayıda mı?	Ekip listeleri, eğitim kayıtları, vardiya planları

Madde 9: Performans Değerlendirme

Tetkik sorusu	Aranacak kanıt
Hangi İSG göstergeleri izleniyor ve sonuçlar analiz ediliyor mu?	Kaza sıklık ve ağırlık oranları, ramak kala sayıları, eğitim tamamlama oranları
Ortam ölçümleri yapıldı mı ve sonuçlar risk değerlendirmesine yansıtıldı mı?	Gürültü, toz, aydınlatma ölçüm raporları
Ölçüm cihazları kalibre ediliyor mu?	Kalibrasyon sertifikaları ve takip listesi
Yasal şartlara uyum periyodik olarak değerlendirildi mi?	Uyum değerlendirme kaydı ve tespit edilen eksiklerin takibi
İç tetkik programı tüm maddeleri ve sahaları kapsıyor mu, tetkikçiler tarafsız mı?	Tetkik programı, tetkikçi atamaları
Yönetimin gözden geçirmesi standardın istediği tüm girdileri ele aldı mı ve sonuçlar çalışanlara iletildi mi?	Yönetimin gözden geçirmesi tutanağı ve iletişim kaydı

Madde 10: İyileştirme

Tetkik sorusu	Aranacak kanıt
İş kazaları, ramak kalalar ve meslek hastalıkları kayıt altına alınıyor mu?	Olay kayıtları; yasal bildirimlerin zamanında yapıldığının kanıtı
Olay soruşturmalarında kök neden analizi yapılıyor mu, çalışanlar katılıyor mu?	Soruşturma raporları, kök neden analiz yöntemi
Düzeltici faaliyet sonrası risk değerlendirmesi güncellendi mi?	Revize edilmiş risk değerlendirmesi
Düzeltici faaliyetlerin etkinliği doğrulanıyor mu?	Etkinlik doğrulama kayıtları, aynı olayın tekrarlanıp tekrarlanmadığı
Ramak kala bildirimi yeterince yapılıyor mu? Hiç bildirim yoksa nedeni araştırıldı mı?	Ramak kala istatistikleri, bildirim teşvik uygulamaları
Sürekli iyileştirme faaliyetlerinin sonuçları çalışanlara iletiliyor mu?	Duyurular, toplantı kayıtları

Sahada Mutlaka Gözlemlenmesi Gerekenler

İSG iç tetkiki masa başında tamamlanamaz. Sahada en az şu noktalara bakılmalıdır:

Kaçış yolları, acil çıkışlar ve toplanma alanının açık ve işaretli olması
Yangın söndürme ekipmanlarının erişilebilir ve kontrol tarihlerinin güncel olması
Kimyasalların etiketli, uygun alanda ve dökülme önleyici tedbirle depolanması
Makine koruyucularının yerinde olması ve devre dışı bırakılmamış olması
KKD’nin doğru kullanımı ve KKD’nin işe uygunluğu
Forklift ve yaya yollarının ayrılması
Yüksekte çalışma noktalarında korkuluk veya düşüş durdurma sistemleri
İlk yardım dolapları ve ilk yardımcıların vardiyalara dağılımı

Bulguların Yazılması

İyi yazılmış bir tetkik bulgusu üç unsur içerir: şart (hangi madde veya talimat), kanıt (ne görüldü, nerede, ne zaman) ve ifade (şartla kanıt arasındaki fark). “Risk değerlendirmesi eksik” yerine “Paketleme hattına Mart ayında eklenen streç sarma makinesi, revizyon tarihi Ocak olan risk değerlendirmesinde yer almıyor (madde 6.1.2 ve 8.1.3)” şeklinde yazılan bulgu, düzeltici faaliyeti de doğrudan yönlendirir. Bulguların derecelendirilmesi için majör ve minör uygunsuzluk rehberimize bakabilirsiniz.

Tetkik sonrası dokümanlarınızın eksiksiz olduğundan emin olmak için ISO 45001 doküman listesi yazımızı kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz. Bilgi güvenliği tarafında benzer bir çalışma için ISO 27001 iç tetkik soru listesi yazımız da örnek olabilir.

Sık Sorulan Sorular

ISO 45001 iç tetkiki ne sıklıkla yapılmalı?

ISO 45001 planlı aralıklarla iç tetkik yapılmasını ister ancak belirli bir sıklık vermez. Uygulamada sistemin tamamı yılda en az bir kez tetkik edilir; yüksek riskli faaliyetler ve önceki tetkiklerde bulgu çıkan alanlar daha sık tetkik edilir.

İç tetkiki İSG uzmanı yapabilir mi?

Yapabilir, ancak kendi yürüttüğü işleri tetkik etmemelidir. Tarafsızlığı sağlamak için İSG uzmanının sorumlu olduğu süreçlerin başka bir eğitimli tetkikçi tarafından veya dışarıdan tetkik hizmetiyle değerlendirilmesi önerilir.

Belgelendirme denetiminden önce iç tetkik zorunlu mu?

Evet. İlk belgelendirme denetiminde denetçi, sistemin tamamını kapsayan en az bir iç tetkikin ve yönetimin gözden geçirmesinin yapılmış olduğunu görmek ister. Bu kayıtlar yoksa genellikle majör uygunsuzluk yazılır.

İç tetkikte taşeron çalışanlarla görüşmek gerekir mi?

Evet. ISO 45001 yüklenicilerin İSG risklerinin koordinasyonunu ve kontrolünü ister. Taşeron çalışanlarla görüşmek, verilen eğitimlerin, iş izinlerinin ve bildirim kanallarının sahada gerçekten işleyip işlemediğini görmenin en güvenilir yoludur.

İç tetkik sonuçları kimlerle paylaşılmalı?

ISO 45001, tetkik sonuçlarının ilgili yöneticilere raporlanmasını ve ilgili sonuçların çalışanlara ve varsa çalışan temsilcilerine de bildirilmesini ister.

Hiç ramak kala kaydı olmaması iyi bir şey mi?

Genellikle hayır. Ramak kala kaydının hiç olmaması, olayların yaşanmadığından çok raporlama kültürünün işlemediğini gösterir. Tetkikçi bu durumda bildirim kanallarını ve çalışanların bildirim yapmaktan çekinip çekinmediğini araştırmalıdır.