ISO 42001 standart maddeleri, yapay zeka sistemlerini geliştiren, sunan veya kullanan kuruluşlar için rehber niteliğinde olan dünyanın ilk yapay zeka yönetim sistemi standardıdır. Bu standart, verinin işlenmesinden etik değerlerin korunmasına kadar geniş bir çerçeveyi kapsar.
DSR Belgelendirme olarak, yapay zeka teknolojilerini yasal ve güvenli bir zemine oturtmak isteyen işletmelere bu yeni nesil standartta tam destek sunuyoruz.
| Madde No | Madde Başlığı | Kapsam ve Temel Gereklilikler |
| Madde 4 | Kuruluşun Bağlamı | YZ sisteminin amacını, paydaş etkilerini ve yönetim sisteminin sınırlarını belirler. |
| Madde 5 | Liderlik | Üst yönetimin YZ politikasına bağlılığını ve etik sorumlulukların dağılımını kapsar. |
| Madde 6 | Planlama | Yapay zeka risk analizi, fırsatların tespiti ve kalite hedeflerinin belirlenmesi sürecidir. |
| Madde 7 | Destek | Yetkin personel, teknolojik altyapı, farkındalık ve dokümantasyon gereksinimlerini içerir. |
| Madde 8 | İşletim | YZ yaşam döngüsü boyunca risk işleme ve operasyonel kontrollerin uygulandığı bölümdür. |
| Madde 9 | Performans Değerlendirme | İzleme, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi ile sistemin etkinliği ölçülür. |
| Madde 10 | İyileştirme | Hataların giderilmesi ve YZ sisteminin sürekli olarak optimize edilmesini hedefler. |
ISO/IEC 42001 Yapay Zeka Yönetim Sistemi Yapısı
ISO 42001, diğer ISO yönetim sistemleri (ISO 9001, ISO 27001) gibi “Yüksek Seviyeli Yapı” (HLS) üzerine inşa edilmiştir. Bu, standardın mevcut yönetim sistemlerinize entegrasyonunu kolaylaştırır. Standardın temel maddeleri şunlardır:
- Madde 4: Kuruluşun Bağlamı: İşletmenin yapay zeka ile ilgili iç ve dış hususlarını, paydaş beklentilerini ve yönetim sisteminin kapsamını belirler.
- Madde 5: Liderlik: Üst yönetimin yapay zeka etiği ve güvenliği konusundaki taahhüdünü ve politika oluşturma sorumluluğunu vurgular.
- Madde 6: Planlama: Yapay zeka sistemlerinden kaynaklanabilecek risklerin ve fırsatların belirlenmesi ile hedeflerin planlanması aşamasıdır.
- Madde 7: Destek: Kaynak yönetimi, yetkinlik, farkındalık ve dokümante edilmiş bilgi gereksinimlerini kapsar.
- Madde 8: İşletim: Yapay zeka risk değerlendirmesi ve risk işleme süreçlerinin operasyonel olarak yürütüldüğü bölümdür.
- Madde 9: Performans Değerlendirme: İzleme, ölçme, analiz ve iç tetkik süreçleri ile sistemin başarısı denetlenir.
- Madde 10: İyileştirme: Uygunsuzlukların giderilmesi ve sistemin sürekli iyileştirilmesi hedeflenir.
Ek-A Kontrol Maddeleri
ISO 42001 standart maddeleri sadece temel yönetim prensipleriyle sınırlı değildir. Standardın ekinde yer alan kontrol maddeleri; yapay zeka politikaları, veri yönetimi, sistem yaşam döngüsü ve şeffaflık gibi teknik detayları içerir. Özellikle veri gizliliği ve algoritma yanlılığı (bias) gibi konular, bu kontrol maddeleri altında titizlikle incelenir.
DSR Belgelendirme ile Yapay Zekada Güven Dönemi
Yapay zeka teknolojileri hızla gelişirken, bu sistemlerin yönetilmesi bir prestij ve güvenlik meselesidir. DSR Belgelendirme, ISO 42001 standart maddeleri konusundaki uzmanlığıyla işletmenizi geleceğe hazırlar. Yapay zeka sistemlerinizin şeffaf, hesap verebilir ve etik değerlere uygun olduğunu kanıtlamak için profesyonel denetim süreçlerimizden faydalanabilirsiniz.
Temel Maddelerin Derinlemesine Analizi
ISO 42001, yapay zeka yaşam döngüsünü (AI Lifecycle) uçtan uca kontrol altına almayı hedefler. İşte standardın en kritik maddelerinin detayları:
- Madde 6.1 (Risk ve Fırsat Belirleme): Bu madde, yapay zekanın neden olabileceği potansiyel zararların (örneğin veri yanlılığı veya güvenlik açıkları) önceden tespit edilmesini zorunlu kılar. İşletmeler, her bir yapay zeka uygulaması için “etki analizi” yapmalıdır.
- Madde 8.2 (Yapay Zeka Risk Değerlendirmesi): Standart, risklerin sadece bir kez belirlenmesini değil, sistemler geliştikçe bu değerlendirmenin periyodik olarak yinelenmesini ister. Algoritmaların toplum üzerindeki etkisi bu aşamada denetlenir.
- Madde 8.3 (Yapay Zeka Risk İşleme): Tespit edilen risklerin nasıl minimize edileceğine dair somut adımların atıldığı aşamadır. Burada teknik kontroller ve idari prosedürler devreye girer.
Ek-A Kontrolleri ve Operasyonel Mükemmellik
ISO 42001 standart maddeleri içinde yer alan Ek-A bölümü, işletmelere uygulamaya yönelik 38 farklı kontrol sunar. Bu kontroller arasında; veri yönetimi, sistem şeffaflığı, olay yönetimi ve sistem güvenliği gibi teknik başlıklar bulunur. Örneğin, bir yapay zeka modelinin “neden bu kararı verdiği” sorusunun yanıtı (Açıklanabilir Yapay Zeka – XAI), bu kontrol maddeleri sayesinde standartlaştırılır.
iso 42001 standart maddeleri
Neden DSR Belgelendirme?
Yapay zeka gibi dinamik bir alanda belgelendirme süreci, derin teknik bilgi ve sektörel tecrübe gerektirir. DSR Belgelendirme, ISO 42001 standart maddeleri konusundaki uzmanlığıyla kurumunuzun teknolojik altyapısını dünya standartlarına taşır. Yapay zeka sistemlerinizi uluslararası normlara uygun şekilde tescilleyerek, global pazarda “güvenilir teknoloji sağlayıcısı” kimliğinizi güçlendirebilirsiniz.
Yapay zeka sistemlerinizin standartlara tam uyumlu hale getirilmesi ve sertifikasyon süreçlerimiz hakkında daha detaylı bilgi almak için ISO 42001 Belgesi Yapay Zeka Yönetim Sistemi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
