ISO 42001 denetim soru listesi, yapay zeka yönetim sisteminizin (YZYS) uluslararası standartlara uygunluğunu ölçmek için kullanılan en temel araçtır.
Bir kuruluşun yapay zeka süreçlerini denetlerken, sadece teknik yeterliliğe değil, aynı zamanda etik ilkelere ve risk yönetimine ne kadar sadık kalındığına bakılır. DSR Belgelendirme olarak, denetim süreçlerinizde karşılaşabileceğiniz kritik soruları ve dikkat etmeniz gereken noktaları bu rehberde bir araya getirdik.
Denetim Öncesi Hazırlık ve Kapsam
ISO/IEC 42001 denetimi, diğer ISO standartlarından farklı olarak “algoritmik şeffaflık” ve “veri tarafsızlığı” gibi özel başlıkları içerir. Denetçiler, sistemin sadece dokümantasyon üzerinde değil, canlı operasyonlarda nasıl kararlar verdiğini anlamaya çalışır. Bu nedenle, hazırlayacağınız ISO 42001 denetim soru listesi, standardın ana maddeleri ve Ek-A kontrolleriyle tam uyumlu olmalıdır.
Örnek ISO 42001 Denetim Soru Listesi
Aşağıdaki tablo, bir iç denetim veya belgelendirme denetimi sırasında sorulması muhtemel örnek soruları içermektedir:
| Standart Maddesi | Denetim Sorusu | Beklenen Kanıt / Doküman |
| Madde 4.1 | Kuruluşun YZ ile ilgili iç ve dış hususları belirlenmiş mi? | Bağlam Analizi Raporu, Paydaş Listesi |
| Madde 5.2 | YZ politikası etik değerleri ve yasal uyumu kapsıyor mu? | Onaylı YZ Politikası |
| Madde 6.1.2 | YZ sistemleri için özel bir risk değerlendirme süreci var mı? | YZ Risk Değerlendirme Metodolojisi |
| Madde 8.2 | Algoritmalardaki yanlılığı (bias) tespit etmek için ne yapılıyor? | Yanlılık Test Raporları ve Kontrol Kayıtları |
| Madde 8.4 | YZ sisteminin kararları “açıklanabilir” düzeyde mi? | XAI (Açıklanabilir YZ) Dokümantasyonu |
| Ek-A 5.2 | Veri setlerinin kalitesi ve güvenliği nasıl sağlanıyor? | Veri Yönetişim Prosedürü |
Denetimde Başarının Anahtarı: Sürekli İzleme
Bir denetimin başarılı geçmesi, sadece sorulara yanıt vermek değil, sistemin performansını sürekli ölçtüğünüzü kanıtlamaktır.
ISO 42001 denetim soru listesi uygulanırken, performans göstergelerinin (KPI) yapay zeka hedefleriyle örtüşüp örtüşmediği titizlikle incelenir. DSR Belgelendirme uzmanlığıyla gerçekleştirilen ön denetimler, işletmenizin olası uygunsuzlukları erkenden fark etmesini sağlar.
Yapay zeka sistemlerinizin denetime hazır olup olmadığını profesyonel bir gözle değerlendirmek ve belgelendirme sürecine başlamak için ISO 42001 Belgesi Yapay Zeka Yönetim Sistemi sayfamızdan bizlere ulaşabilirsiniz.
ISO 42001 denetim soru listesi, yapay zeka yönetim sisteminizin uluslararası standartlara ne kadar uyumlu olduğunu belirleyen en kapsamlı kontrol mekanizmasıdır. Bir yapay zeka sisteminin sadece teknik başarısı değil, aynı zamanda etik, şeffaf ve güvenli bir zeminde çalışıp çalışmadığı bu sorularla tescillenir.
DSR Belgelendirme olarak, belgelendirme sürecindeki işletmelerin iç denetim ve dış denetim aşamalarını sorunsuz geçmeleri için hazırladığımız bu kapsamlı rehber, standardın en kritik noktalarına odaklanmaktadır.
Kapsamlı ISO 42001 Denetim Soru Havuzu
ISO/IEC 42001 denetimi, geleneksel ISO denetimlerine ek olarak yapay zeka yaşam döngüsü boyunca ortaya çıkabilecek özgün riskleri sorgular. İyi yapılandırılmış bir ISO 42001 denetim soru listesi, aşağıdaki temel kategorileri içermelidir:
1. Liderlik ve Politika Denetimi
- Üst yönetim, yapay zeka etiği ve güvenliği konusundaki taahhüdünü somut bir politika ile beyan etmiş mi?
- Kuruluş içinde “Yapay Zeka Sorumlusu” veya “Etik Komitesi” gibi roller tanımlanmış mı?
2. Risk Yönetimi ve Veri Denetimi
- Yapay zeka sistemleri için kullanılan veri setlerinin kaynağı, kalitesi ve doğruluğu nasıl denetleniyor?
- Sistemde oluşabilecek “algoritmik yanlılık” (bias) risklerine karşı hangi teknik testler uygulanıyor?
- Yapay zeka sisteminin kararları, bir insan tarafından denetlenebilir ve açıklanabilir (XAI) düzeyde mi?
3. Operasyonel Kontroller ve Ek-A
- Yapay zeka sistemi güncellendiğinde veya yeniden eğitildiğinde, güvenlik kontrolleri otomatik olarak yenileniyor mu?
- Dışarıdan alınan yapay zeka hizmetleri için (third-party AI) tedarikçi denetim kriterleri belirlenmiş mi?
| Kategori | ISO 42001 Madde / Ek-A | Kritik Denetim Sorusu | Gerekli Kanıt Örneği |
| Yönetişim | Madde 5.1 | Üst yönetim YZ yönetim sisteminin etkinliği için hesap verebilirliği kabul ediyor mu? | Yönetim toplantı tutanakları |
| Veri Kalitesi | Ek-A 5.2 | Eğitim verilerindeki potansiyel ayrımcılık ve hatalar nasıl eleniyor? | Veri temizleme ve analiz raporları |
| Şeffaflık | Ek-A 7.2 | Karmaşık YZ modellerinin çıktıları paydaşlar için anlaşılabilir mi? | Model dokümantasyonu (Model Cards) |
| Güvenlik | Madde 8.3 | YZ sistemine yönelik siber saldırı (adversarial attacks) senaryoları çalışıldı mı? | Sızma testi ve risk işleme planı |
| İzleme | Madde 9.1 | YZ sisteminin performansı ve etik uyumu hangi periyotlarla ölçülüyor? | Performans takip (KPI) dashboardları |
DSR Belgelendirme ile Denetime Hazırlanın
Kapsamlı bir ISO 42001 denetim soru listesi hazırlamak ve uygulamak, teknik uzmanlık kadar standart bilgisini de gerektirir. DSR Belgelendirme, yapay zeka sistemlerinizin denetim öncesi eksiklerini belirleyerek sizi sertifikasyon sürecine en güçlü şekilde hazırlar. Denetçilerimiz, sisteminizin sadece dokümantasyonunu değil, gerçek dünya senaryolarındaki direncini ve güvenilirliğini de analiz eder.
