TÜRKAK Onaylı ISO Belgesi Nedir? Nasıl Alınır? (2026 Rehberi)

TÜRKAK onaylı ISO belgesi nedir, nasıl alınır? ISO 9001, 27001, 14001, 45001, 22000 ve 42001 için adım adım akreditasyon süreci ve Sık Sorulan Sorular bu yazımızda.

Bir ISO belgesinin “gerçek” mi yoksa kağıt üzerinde mi kaldığını ayıran tek çizgi vardır: akreditasyon. Türkiye’de bu çizginin adı TÜRKAK’tır. Peki bir belgenin “TÜRKAK onaylı” olması tam olarak ne anlama gelir, neden bu kadar önemsenir ve süreç nasıl işler? Bu rehberde her ISO standardı için adım adım, uygulamalı bir yol haritası bulacaksınız.

Firmalar arasında TÜRKAK onaylı olarak bilinen ifade, aslında TÜRKAK akreditasyonlu ISO belgesi anlamına gelir.

TÜRKAK Onaylı Ne Demektir?

TÜRKAK Onaylı ifadesi, bir uygunluk değerlendirme kuruluşunun (belgelendirme firması, laboratuvar veya muayene kuruluşu) Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından denetlenip yetkilendirildiğini ifade etmek için halk arasında ve ticari dilde kullanılan yaygın bir terimdir.

Teknik ve hukuki açıdan TÜRKAK bir “onay” mercii değil, bir akreditasyon kurumudur. Bu nedenle resmi terminolojideki karşılığı “TÜRKAK Akreditasyonlu” veya “TÜRKAK Akredite” olarak geçer.

Yetkinlik İspatı: Belgeyi veren kuruluşun Uluslararası Akreditasyon Forumu (IAF) standartlarına uygun hizmet sunduğunu gösterir.

Uluslararası Geçerlilik: TÜRKAK, IAF ve EA (Avrupa Akreditasyon Birlikleri) imzacısı olduğu için verilen belgeler dünya genelinde tanınır.

İhale ve Kamu Şartı: Türkiye’deki kamu ihalelerinde ve büyük kurumsal satın almalarda ISO belgelerinin geçerli sayılması için aranan ana kriterdir.

“Onaylı” ile “Akredite” Arasındaki Fark

Onaylı (Yanlış/Halk Dili): TÜRKAK’ın belgelendirilen firmayı tek tek denetlediği veya belgenin altına doğrudan imza attığı algısını yaratır.

Akredite (Doğru/Teknik Dil): TÜRKAK firmayı değil, firmayı denetleyen belgelendirme kuruluşunu denetler. Kurumun ISO standartlarına uygun denetim yapma yetkisini onaylar.

Özetle: Bir belgenin “TÜRKAK Onaylı” olması; belgenin üzerinde TÜRKAK logosunun ve QR kodunun/akreditasyon numarasının bulunması ve bu sayede belgenin uluslararası düzeyde resmi nitelik kazanması demektir.

TÜRKAK Onaylı ISO Belgesi Nasıl Alınır?

TÜRKAK akreditasyonlu bir ISO belgesi almak, ilgili yönetim sisteminin firmanızda fiilen kurulması, uygulanması ve TÜRKAK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız bir belgelendirme kuruluşu tarafından denetlenmesi sürecini kapsar.

1. Mevcut Durum Analizi ve Planlama: Kurulmak istenen ISO standardına (ISO 9001, 27001, 14001 vb.) göre firmanın mevcut süreçleri incelenir, eksikler (GAP analizi) tespit edilir ve bir yol haritası belirlenir.
2. Dokümantasyon ve Yönetim Sisteminin Kurulması: Standardın gerektirdiği kalite politikaları, prosedürler, görev tanımları, risk analizleri ve formlar hazırlanır. Tüm süreçler firmanın işleyişine entegre edilir.
3. Sistemin Uygulanması ve Kayıt Oluşturulması: Hazırlanan sistem en az 1-3 ay boyunca fiilen uygulanır. Eğitimler verilir, iç tetkik (iç denetim) gerçekleştirilir ve Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG) toplantısı yapılarak denetime hazır hale gelinir.
4. TÜRKAK Akredite Belgelendirme Kuruluşu Seçimi: Denetimi yapacak belgelendirme kuruluşunun, ilgili ISO standardında ve firmanızın faaliyet sektöründe (NACE kodu) TÜRKAK akreditasyonunun aktif olup olmadığı TÜRKAK’ın resmi portalı (TBDS) üzerinden doğrulanır.
5. Belgelendirme Denetimi (Aşama 1 ve Aşama 2): Aşama 1 (Aşama Denetimi): Dokümanlar ve altyapı uygunluğu kontrol edilir. Aşama 2 (Saha Denetimi): Denetçiler firmanızı ziyaret ederek sistemin sahada uygulanıp uygulanmadığını inceler.
6. Sertifikanın Düzenlenmesi ve TBDS Kaydı: Denetimde tespit edilen majör/minör uygunsuzluklar kapatıldıktan sonra belge onaylanır. Düzenlenen sertifika üzerinde TÜRKAK logosu ve QR kodu yer alır; belge TÜRKAK Belge Doğrulama Sistemi’ne (TBDS) işlenir.

TÜRKAK Onaylı ISO Belgesi Alınırken Süreçte Dikkate Alınması Gereken Detaylar

TÜRKAK Onaylı ISO Belgesi Gerekli Başvuru Evrakları Nelerdir?

TÜRKAK akreditasyonlu bir ISO belgelendirme başvurusunda istenen evraklar iki ana grupta toplanır: Şirketin yasal varlığını kanıtlayan İdari Evraklar ve kurulmuş olan yönetim sistemini gösteren Teknik Dokümanlar.

1. Şirket İdari Başvuru Evrakları

Belgelendirme kuruluşuna resmi başvuru yapılırken teslim edilmesi gereken yasal evraklar:

• Ticaret Sicil Gazetesi: Şirketin kuruluşunu, unvanını, adresini ve en son sermaye/ortaklık yapısını gösteren nüsha.
• Vergi Levhası: Güncel yıla ait onaylı vergi levhası fotokopisi.
• Faaliyet Belgesi / Oda Kayıt Belgesi: Bağlı bulunulan Sanayi veya Ticaret Odası’ndan alınmış, son 3 veya 6 aya ait güncel belge.
• İmza Sirküleri: Şirketi temsil ve ilzama yetkili kişilerin onaylı imza sirküsü.
• SGK Hizmet Listesi / Bildirgesi: Şirkette çalışan toplam personel sayısını doğrulayan son aya ait SGK tahakkuk/hizmet listesi (Denetim süresi personel sayısına göre belirlenir).
• Varsa Çalışma Ruhsatı / Çalışma İzinleri: Faaliyet gösterilen sektöre göre iş yeri açma ve çalışma ruhsatı, çevre izinleri veya ilgili bakanlık lisansları.

2. Belgelendirme Kuruluşu İdari Formları

• Sertifikasyon Başvuru Formu: Belgelendirme kuruluşunun sağladığı; şirket NACE kodunu, adreslerini, çalışan sayısını ve kapsam detaylarını içeren imzalı/kaşeli form.
• Sözleşme: Denetim ve belgelendirme şartlarını kabul ettiğinizi gösteren karşılıklı imzalanmış hizmet sözleşmesi.

3. Sistem ve Dokümantasyon Evrakları (Denetim Öncesi Hazır Olması Gerekenler)

Aşama 1 ve Aşama 2 denetimlerinde hazır bulundurulması gereken dokümanlar:

• El Kitabı / Sistem Tanım Dokümanı: Kurulan yönetim sisteminin yapısını özetleyen doküman (varsa).
• Politikalar ve Hedefler: Şirketin ISO standardına uygun olarak belirlediği yönetim politikası ve ölçülebilir yıllık hedefleri.
• Prosedürler ve Talimatlar: İlgili standardın gerektirdiği zorunlu prosedürler (Risk Analiz Prosedürü, Düzeltici Faaliyet Prosedürü, Doküman Kontrolü vb.).
• İç Tetkik (İç Denetim) Raporları: Denetim öncesinde şirketin kendi içinde gerçekleştirdiği iç denetimin sonuç raporları.
• Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG) Tutanakları: Üst yönetimin sistemi değerlendirdiği YGG toplantı tutanağı ve kararları.
• Uygulama Kayıtları: Sistem çalışmasının kanıtı olan doldurulmuş formlar, bakım kayıtları, eğitim katılım listeleri ve müşteri memnuniyeti anketleri.

TÜRKAK Onaylı ISO 9001 Belgesi Nasıl Alınır?

TÜRKAK onaylı (akreditasyonlu) ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi almak, işletmenizde kalite standartlarının kurulması, fiilen uygulanması ve yetkili bağımsız bir belgelendirme kuruluşu tarafından denetlenmesi adımlarından oluşur.

1. ISO 9001 Sistem Kurulumu ve Dokümantasyon: Şirketinizin organizasyon yapısına uygun olarak ISO 9001:2015 standardının gerektirdiği Kalite Politikası, Kalite Hedefleri, Prosedürler, Görev Tanımları, Süreç Etkileşim Haritası ve Risk/Fırsat Analizleri hazırlanır.
2. Sistemin Uygulanması ve Kayıt Düzeni: Hazırlanan dokümanlar firmada fiilen uygulanmaya başlar. Satın alma, üretim/hizmet sunumu, müşteri memnuniyeti takibi ve cihaz kalibrasyonu gibi süreçlerde kayıtlar (formlar, tutanaklar) oluşturulur.
3. İç Tetkik ve Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG): İç Tetkik: Şirket içi veya danışman eşliğinde ISO 9001 maddelerine uygunluk iç denetimle kontrol edilir. YGG Toplantısı: Üst yönetim toplanarak sistemin performansını, hedeflere ulaşma durumunu ve iyileştirme alanlarını değerlendirip tutanağa bağlar.
4. TÜRKAK Akredite Belgelendirme Kuruluşu Seçimi: Denetimi yapacak belgelendirme firmasının ISO 9001 alanında ve şirketinizin faaliyet gösterdiği NACE kodunda TÜRKAK akreditasyonunun aktif olduğu TÜRKAK’ın Belge Doğrulama Sistemi (TBDS) üzerinden teyit edilir ve sözleşme yapılır.
5. İki Aşamalı Belgelendirme Denetimi: 1. Aşama Denetimi: Başta ISO 9001 dokümanları, İç Tetkik ve YGG kayıtları olmak üzere dokümantasyon incelemesi yapılır. 2. Aşama Denetimi: Denetçiler sahaya gelerek ISO 9001 standartlarının pratikte uygulanıp uygulanmadığını, çalışanların süreçlere hakimiyetini ve kayıtların doğruluğunu inceler.
6. Belgenin Onaylanması ve TBDS Kaydı: Varsa denetimde tespit edilen eksikler (uygunsuzluklar) belirtilen sürede kapatılır. Onaylanan ISO 9001 belgesi düzenlenir, üzerine TÜRKAK logosu işlenir ve QR kod ile TÜRKAK TBDS sistemine kaydedilir.

Müşteri ve İhale Açısından Doğrulama

TÜRKAK akreditasyonlu bir ISO 9001 belgesinin geçerli sayılması için:

• Belgenin üzerinde TÜRKAK logosu ve Akreditasyon Numarası bulunmalıdır.
• Belge, TÜRKAK’ın resmi portali olan TBDS (Türk Akreditasyon Kurumu Belge Doğrulama Sistemi) üzerinden QR kod veya belge numarası ile aratıldığında “Aktif” görünmelidir.

TÜRKAK Onaylı ISO 27001 Belgesi Nasıl Alınır?

TÜRKAK onaylı (akreditasyonlu) ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi (BGYS) belgesi almak, ISO 9001 gibi genel kalite belgelerine kıyasla daha yoğun bir teknik altyapı, risk analizi ve siber güvenlik politikaları gerektirir.

Süreç, şirket içerisindeki bilgi varlıklarının tespiti ile başlar ve TÜRKAK akredite bir denetim firmasından başarıyla geçilmesiyle tamamlanır.

1. BGYS Kapsamının Belirlenmesi ve Varlık Envanteri: Şirketin hangi birimlerinin, sistemlerinin ve verilerinin ISO 27001 kapsamına alınacağı tanımlanır. Tüm donanım, yazılım, veri ve insan kaynağını içeren Bilgi Varlıkları Envanteri oluşturulur.
2. Risk Değerlendirmesi ve Uygulanabilirlik Bildirgesi (SoA): Bilgi varlıklarına yönelik tehditler ve zafiyetler analiz edilir (Risk Analizi). Standardın EK-A kontrolleri doğrultusunda hangilerinin uygulanıp hangilerinin hariç tutulduğunu gösteren Uygulanabilirlik Bildirgesi (Statement of Applicability – SoA) hazırlanır.
3. Dokümantasyon ve Güvenlik Politikalarının Oluşturulması: BGYS Ana Politikası, Temiz Masa/Temiz Ekran Politikası, Parola/Erişim Yönetimi, İş Sürekliliği Planı, Siber Olay Müdahale Prosedürü gibi zorunlu politikalar ve teknik dokümanlar yazılır.
4. Teknik Tedbirler ve Sistemin Fiilen Uygulanması: Sistem en az 2-3 ay boyunca canlıda işletilir. Güvenlik duvarı (Firewall) yapılandırmaları, yetki matrisleri, sızma (penetrasyon) testleri ve yedekleme senaryoları uygulanarak sistem kayıt altına alınır.
5. İç Tetkik ve Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG): BGYS standartlarına uygunluk iç denetimle sınanır. Tespit edilen eksikler kapatıldıktan sonra üst yönetim ile YGG toplantısı yapılarak sistem performansı değerlendirilir ve imzalanır.
6. TÜRKAK Akredite Belgelendirme Kuruluşu Seçimi: Denetimi yapacak belgelendirme kurumunun ISO 27001 alanında TÜRKAK akreditasyonunun aktif olduğu TÜRKAK TBDS sistemi üzerinden doğrulanır ve denetim günü planlanır.
7. İki Aşamalı Belgelendirme Denetimi ve Belge Basımı: 1. Aşama Denetimi: Dokümanlar, SoA ve risk analizi uygunluğu kontrol edilir. 2. Aşama Denetimi: Denetçiler fiziki ve dijital ortamlarda politikaların uygulanıp uygulanmadığını, sunucu odası güvenliğini ve teknik tedbirleri yerinde inceler. Eksikler tamamlandıktan sonra belge basılır ve TÜRKAK TBDS sistemine kaydedilir.

ISO 27001’e Özel Kritik Hususlar

Versiyon Güncelliği: Güncel ISO 27001 denetimleri ISO/IEC 27001:2022 standardı kriterlerine göre gerçekleştirilmektedir.

Sızma (Penetrasyon) Testi: Belgelendirme denetçileri genellikle son 1 yıl içinde yapılmış yetkili bir sızma testi raporunu görmek isterler.

Fiziki Güvenlik: Sistem odası/sunucu odası giriş-çıkış kontrolleri, yangın sensörleri ve kamera kayıtları denetimlerde ilk bakılan alanlardandır.

TÜRKAK Onaylı ISO 14001 Nasıl Alınır?

TÜRKAK onaylı (akreditasyonlu) ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Belgesi almak; işletmenin çevresel etkilerinin tespit edilmesini, yasal çevre mevzuatlarına uyum sağlanmasını ve yetkili bağımsız bir belgelendirme kuruluşu tarafından denetlenmesini kapsar.

Adım Adım ISO 14001 Belgelendirme Süreci

1. Mevcut Durum ve Çevresel Etki Analizi: Şirketin tüm faaliyetleri gözden geçirilir. Atık yönetimi, emisyonlar, su ve enerji tüketimi, hammadde kullanımı gibi unsurları içeren Çevresel Boyut ve Etki Değerlendirme Tablosu oluşturulur.
2. Çevre Politikası ve Dokümantasyonun Hazırlanması: Şirketin Çevre Politikası, Çevre Hedefleri, Atık Yönetim Prosedürleri, Acil Durum Eylem Planı (yangın, sızıntı, döküntü vb.) ve Çevre Boyutları İnceleme Prosedürü hazırlanır.
3. Yasal Mevzuat Uyum Kontrolü: Türkiye’deki Çevre Kanunu ve ilgili yönetmeliklere (Atık Yönetimi Yönetmeliği, Sıfır Atık Yönetmeliği vb.) uyum sağlandığı doğrulanır. Varsa Çevre İzin ve Lisans belgeleri tamamlanır.
4. Sistemin Fiilen Uygulanması: Saha uygulamalarına geçilir: Atık ayrıştırma alanları oluşturulur, çalışanlara çevre bilinci ve sıfır atık eğitimleri verilir, acil durum tatbikatları gerçekleştirilir ve kayıtlar tutulur.
5. İç Tetkik ve Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG): İç Tetkik: Şirket içi denetim yapılarak ISO 14001 standardına uygunluk denetlenir. YGG Toplantısı: Üst yönetim çevresel performansı, hedeflere ulaşma durumunu ve iyileştirme kararlarını değerlendirip tutanağa bağlar.
6. TÜRKAK Akredite Belgelendirme Kuruluşu Seçimi: Denetimi gerçekleştirecek firmanın ISO 14001 standardında ve şirketinizin faaliyet gösterdiği NACE kodunda TÜRKAK akreditasyonunun aktif olduğu TÜRKAK’ın Belge Doğrulama Sistemi (TBDS) üzerinden teyit edilir.
7. İki Aşamalı Denetim ve Belge Basımı: 1. Aşama Denetimi: Çevre dokümantasyonu, etki analizleri ve yasal izinlerin uygunluğu kontrol edilir. 2. Aşama Denetimi: Denetçiler sahaya gelerek atık sahalarını, üretim alanlarını ve çevresel acil durum önlemlerini yerinde inceler. Eksikler tamamlandıktan sonra belge basılır ve TÜRKAK TBDS sistemine kaydedilir.

ISO 14001 Denetiminde En Çok Bakılan Hususlar

• Atık Yönetimi ve Saha Düzeni: Tehlikeli ve tehlikesiz atıkların mevzuata uygun şekilde ayrı alanlarda depolanması ve lisanslı atık firmalarına teslim kayıtları (MOTAT/TDFS).
• Çevresel Acil Durum Hazırlığı: Kimyasal sızıntı/döküntü kitlerinin varlığı ve çalışanların kullanım bilgisi.
• Yasal İzinler: İş yerinin faaliyetine göre çevre izin/muafiyet yazıları, deşarj izinleri veya emisyon raporları.

Belge Geçerliliği ve Takip

• Süre: Belge 3 yıl boyunca geçerlidir.
• Gözetim Denetimleri: Her 12 ayda bir TÜRKAK akredite kuruluş tarafından gözetim denetimi yapılır.
• Doğrulama: Düzenlenen belgenin üzerindeki TÜRKAK logosu ve QR kod aracılığıyla TBDS üzerinden aktifliği sorgulanabilir.

TÜRKAK Onaylı ISO 45001 Nasıl Alınır?

TÜRKAK onaylı (akreditasyonlu) ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi almak; iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemeye yönelik bir yapının kurulması, yasal İSG mevzuatına tam uyum sağlanması ve TÜRKAK tarafından yetkilendirilmiş bir belgelendirme kuruluşu tarafından denetlenmesi adımlarından oluşur.

Adım Adım ISO 45001 Belgelendirme Süreci

1. Mevcut Durum ve İSG Risk Değerlendirmesi: Çalışma ortamındaki tüm tehlikeler belirlenir. İSG uzmanı ve çalışan temsilcileriyle birlikte olası kaza/meslek hastalığı riskleri analiz edilerek İSG Risk Değerlendirme Raporu ve Tehlike Tanımlama Tablosu hazırlanır.
2. İSG Politikası ve Dokümantasyonun Hazırlanması: İSG Politikası, Hedefleri, Acil Durum Eylem Planları, İş İzin Prosedürleri (Yüksekte Çalışma, Kapalı Alan vb.), Çalışan Temsilcisi Seçim Tutanakları ve İş Kazası Bildirim Prosedürleri oluşturulur.
3. Yasal İSG Mevzuatına Uyum: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca zorunlu olan İş Yeri Hekimi/İSG Uzmanı sözleşmeleri, ortam ölçümleri (gürültü, aydınlatma, toz vb.) ve periyodik ekipman kontrolleri (vinç, kompresör, topraklama vb.) tamamlanır.
4. Saha Uygulamaları ve Eğitimler: Tüm çalışanların temel İSG ve oryantasyon eğitimleri tamamlanır. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) zimmet tutanakları tutulur. Acil durum tatbikatları (yangın, tahliye) yapılarak tutanak altına alınır.
5. İç Tetkik ve Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG): İç Tetkik: Şirket içi denetim yapılarak ISO 45001 standardına uygunluk test edilir. YGG Toplantısı: Üst yönetim, İSG performansını, kaza istatistiklerini ve iyileştirme kararlarını görüşüp imzalar.
6. TÜRKAK Akredite Belgelendirme Kuruluşu Seçimi: Denetimi yapacak belgelendirme kurumunun ISO 45001 standardında ve şirketinizin faaliyet gösterdiği NACE kodunda TÜRKAK akreditasyonunun aktif olduğu TÜRKAK Belge Doğrulama Sistemi (TBDS) üzerinden doğrulanır.
7. İki Aşamalı Denetim ve Belge Basımı: 1. Aşama Denetimi: İSG dokümantasyonu, risk analizleri, yasal izinler ve ölçüm raporları incelenir. 2. Aşama Denetimi: Denetçiler fiziki olarak sahaya inerek KKD kullanımını, acil durum ekipmanlarını, uyarı levhalarını ve çalışanların İSG bilincini sorgular. Denetim başarıyla tamamlandıktan sonra belge basılır ve TBDS kayıtlarına işlenir.

ISO 45001 Denetiminde En Çok Bakılan Hususlar

• Yasal Zorunluluklar ve Ölçümler: İş ekipmanlarının periyodik muayene raporları, ortam ölçümleri ve periyodik sağlık taraması kayıtları.
• Çalışanların Katılımı ve Danışma: Çalışan temsilcilerinin sürece dahil edilip edilmediği ve İSG kurul toplantı tutanakları.
• Ramak Kala Kayıtları: İş kazasına ramak kala olaylarının kayıt altına alınıp düzeltici faaliyet başlatılıp başlatılmadığı.

Belge Geçerliliği ve Takip

TÜRKAK Onaylı ISO 22000 Nasıl Alınır?

TÜRKAK onaylı (akreditasyonlu) ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi almak; tarladan sofraya kadar gıda zincirindeki tehlikelerin (biyolojik, kimyasal, fiziksel, alerjen) kontrol altına alınmasını, HACCP ilkelerine tam uyum sağlanmasını ve yetkili bağımsız bir belgelendirme kuruluşu tarafından denetlenmesini kapsar.

Adım Adım ISO 22000 Belgelendirme Süreci

1. Gıda Güvenliği Ekibi Oluşturma ve Ürün Tanımları: Şirket içinde multidisipliner bir Gıda Güvenliği Ekibi (HACCP Ekibi) kurulur. İşlenen veya üretilen tüm ürünlerin içerikleri, depolama koşulları, raf ömürleri ve hedef tüketici kitlesi tanımlanır.
2. Akış Diyagramları ve Ön Gereksinim Programları (ÖGP / PRP): Hammadde kabulden sevkiyata kadar tüm akış şemaları çizilir ve sahada doğrulanır. Hijyen, temizlik-sanitasyon, haşere kontrolü, personel hijyeni ve ekipman bakımı gibi Ön Gereksinim Programları (PRP/ÖGP) oluşturulur.
3. Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktalarının (KKN / CCP) Belirlenmesi: Tüm süreç adımlarındaki fiziki, kimyasal, biyolojik ve alerjen riskler analiz edilir. Kritik Kontrol Noktaları (KKN / CCP) ve Operasyonel Ön Gereksinim Programları (OÖGP / OPRP) tespit edilerek kritik limitler belirlenir.
4. Sistem Dokümantasyonu ve Yasal Uygunluk: Gıda Güvenliği Politikası, İzlenebilirlik Prosedürü, Ürün Geri Çekme/Çağırma Prosedürü hazırlanır. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda İşletme Kayıt / Onay Belgesi ve hijyen eğitim sertifikaları tamamlanır.
5. Sistemin Uygulanması ve İzlenebilirlik Testleri: CCP izleme kayıtları tutulur, sıcaklık/soğuk zincir takipleri yapılır. Sistemin etkinliğini ölçmek için Simüle Geri Çekme (Ürün İzlenebilirlik Testi) ve laboratuvar analizleri (ürün/yüzey/su numunesi) gerçekleştirilir.
6. İç Tetkik ve Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG): İç Tetkik: Şirket içi gıda güvenliği denetimi yapılarak eksikler tespit edilir. YGG Toplantısı: Üst yönetim gıda güvenliği performansını, müşteri şikayetlerini ve analiz sonuçlarını değerlendirip tutanağa bağlar.
7. TÜRKAK Akredite Belgelendirme Kuruluşu Seçimi: Denetimi yapacak belgelendirme kuruluşunun ISO 22000 standardında ve işletmenizin gıda zinciri kategorisinde (üretim, ambalaj, lojistik, catering vb.) TÜRKAK akreditasyonunun aktif olduğu TÜRKAK TBDS portalından doğrulanır.
8. İki Aşamalı Denetim ve Sertifikasyon: 1. Aşama Denetimi: Dokümanlar, HACCP planları, izlenebilirlik kurgusu ve yasal izinler incelenir. 2. Aşama Denetimi: Denetçiler üretim/depolama sahasına girerek hijyen koşullarını, CCP kontrol noktalarını, depo düzenini ve çalışanların uygulamalarını yerinde denetler. Eksikler tamamlandıktan sonra belge basılır ve TÜRKAK TBDS sistemine işlenir.

ISO 22000 Denetiminde En Çok Bakılan Hususlar

• İzlenebilirlik ve Geri Çekme: Hammaddeden son ürüne (veya tersine) 2 saat içinde tam izlenebilirlik sağlanabilmesi ve tatbikat raporu.
• Çapraz Bulaşma ve Alerjen Yönetimi: Alerjen içeren ürünlerle içermeyenlerin üretim, depolama ve hat ayrımı önlemleri.
• Haşere ve Temizlik Kontrolü: Profesyonel haşere mücadele firması raporları, pencerelerde sineklikler ve kimyasal hijyen planları.

Belge Geçerliliği

TÜRKAK Onaylı ISO 42001 Belgesi

TÜRKAK onaylı (akreditasyonlu) ISO 42001 Yapay Zeka Yönetim Sistemi (AIMS) belgelendirmesi mümkündür. ISO/IEC 42001, yapay zeka sistemleri geliştiren, sağlayan veya kullanan kuruluşlar için yayınlanmış dünyanın ilk uluslararası yönetim sistemi standardıdır.

TÜRKAK ve Akreditasyon Sürecindeki Durum

Belgeyi Almak İsteyen Kuruluşlar İçin Doğrulama Adımları

ISO 42001 belgesi alırken belgenin resmi olarak “TÜRKAK Akreditasyonlu” sayılması için şu adımların takip edilmesi gerekir:

• TBDS Üzerinden Kontrol: Anlaşmayı düşündüğünüz belgelendirme kuruluşunun, TÜRKAK’ın resmi portalı olan TBDS (Türk Akreditasyon Kurumu Belge Doğrulama Sistemi) üzerinden ISO/IEC 42001 standardında yetkisinin (akreditasyon kapsamının) aktif olup olmadığını kontrol edin.
• Kapsam Kontrolü: İlgili belgelendirme firmasının yetkisi henüz “akreditasyon sürecinde” veya “hazırlık aşamasında” ise, düzenlenecek belge yurt dışı akreditasyonlu veya akreditasyonsuz (sadece kurum onaylı) çıkabilir.

ISO 42001 Belgesini Kimler Almalıdır?

• Yapay zeka tabanlı yazılım, model veya algoritma geliştiren teknoloji şirketleri.
• Müşteri hizmetleri, finans, sağlık veya İK süreçlerinde aktif olarak yapay zeka sistemleri kullanan kurumlar.
• AB Yapay Zeka Yasası (EU AI Act) ve yerel veri/etik düzenlemelerine uyum sağlamak isteyen firmalar.

TÜRKAK onaylı (akreditasyonlu) ISO/IEC 42001 Yapay Zeka Yönetim Sistemi (AIMS) belgesi almak; yapay zeka (YZ) modellerinin ve sistemlerinin etik, şeffaf, güvenli ve izlenebilir bir yapıda yönetilmesini ve yetkili bağımsız bir belgelendirme kuruluşu tarafından denetlenmesini kapsar.

ISO 42001, yapay zeka teknolojilerinin getirdiği benzersiz riskleri (algoritmik yanlılık, açıklanabilirlik, veri etiği vb.) yönetmek üzere tasarlanmıştır.

ISO 42001’i Diğer Yönetim Sistemlerinden (ISO 9001, 27001 vb.) Ayıran Temel Farklar

Adım Adım ISO 42001 Belgelendirme Süreci

1. YZ Rollerinin ve Kapsamının Belirlenmesi: Kuruluşun yapay zeka ekosistemindeki rolü tanımlanır: YZ Geliştiricisi mi (Developer), YZ Sağlayıcısı mı (Provider) yoksa YZ Kullanıcısı mı (User)? Kapsama alınacak algoritmalar ve ürünler belirlenir.
2. Yapay Zeka Etki Değerlendirmesi (AI Impact Assessment): Geliştirilen veya kullanılan YZ sistemlerinin bireyler, toplum, etik kurallar ve yasal düzenlemeler (ör. AB Yapay Zeka Yasası – EU AI Act) üzerindeki olası olumsuz etkileri ve riskleri analiz edilir.
3. YZ Politikaları ve Veri Yönetişiminin Kurulması: YZ Etik Politikası, Algoritmik Adalet ve Yanlılık (Bias) Önleme Prosedürü, Veri Kalitesi ve Eğitim Verisi Yönetim Prosedürü, Model Açıklanabilirliği ve Şeffaflık Politikası hazırlanır.
4. Sistem Yaşam Döngüsünün (AI Lifecycle) İşletilmesi: Tasarım, veri toplama, model eğitimi, doğrulama (validation), yayına alma ve sürekli izleme (monitoring) aşamalarında kaydedilen veriler ve kararlar dokümante edilir.
5. İç Tetkik ve Yönetimin Gözden Geçirmesi (YGG): İç Tetkik: YZ yönetim sisteminin ISO 42001 Ek-A kontrollerine uygunluğu sınanır. YGG Toplantısı: Üst yönetim YZ sistemlerinin performansını, güvenlik olaylarını ve etik uyum raporlarını değerlendirip karara bağlar.
6. TÜRKAK Akredite Belgelendirme Kuruluşu Seçimi: Denetimi gerçekleştirecek firmanın ISO/IEC 42001 standardında TÜRKAK akreditasyonunun aktif olduğu TÜRKAK TBDS portalından doğrulanır.
7. İki Aşamalı Denetim ve Sertifikasyon: 1. Aşama Denetimi: YZ Etki Değerlendirmeleri, YZ politikaları, SoA tablosu ve veri yönetişimi dökümanları incelenir. 2. Aşama Denetimi: Denetçiler fiziki ve teknik inceleme yaparak algoritmaların izlenebilirliğini, model doğrulama süreçlerini ve veri eğitim ortamlarını denetler. Eksikler tamamlandıktan sonra belge basılır ve TÜRKAK TBDS sistemine kaydedilir.

ISO 42001 Denetiminde En Çok Bakılan Kritik Noktalar

• İnsan Gözetimi (Human-in-the-Loop): YZ sisteminin aldığı kritik kararlara bir insanın müdahale edebilme yetkisinin ve mekanizmasının bulunup bulunmadığı.
• Eğitim Verisi Şeffaflığı: Modeli eğitirken kullanılan verilerin nereden geldiği, kişisel veri barındırıp barındırmadığı ve yanlılık testlerinden geçirilip geçirilmediği.
• Sürekli İzleme (Drift Management): Model canlıya alındıktan sonra zamanla doğruluğunun düşüp düşmediğinin (concept drift/data drift) takip edilip edilmediği.

TÜRKAK Onaylı ISO Belgelendirme Hakkında Sık Sorulan Sorular

TÜRKAK onaylı belge ile TÜRKAK akreditasyonlu belge aynı şey mi?
Evet, günlük dilde aynı anlamda kullanılır. Teknik olarak doğru terim “akreditasyonlu”dur, çünkü TÜRKAK firmanızı değil, sizi denetleyen belgelendirme kuruluşunu denetler.

Belgemin TÜRKAK akreditasyonlu olduğunu nasıl anlarım?
Belge üzerinde TÜRKAK logosu ve akreditasyon numarası bulunmalı, TBDS (TÜRKAK Belge Doğrulama Sistemi) üzerinden QR kod veya belge numarasıyla sorgulandığında “Aktif” statüsünde görünmelidir.

ISO belgesi kaç yıl geçerlidir?
Standart geçerlilik süresi 3 yıldır. Bu süre boyunca her 12 ayda bir, akredite kuruluş tarafından gözetim denetimi yapılır.

TÜRKAK akreditasyonu olmayan bir kuruluştan belge alırsam ne olur?
Belge geçersiz sayılmaz ama uluslararası tanınırlığı ve ihalelerdeki geçerliliği olmaz. Kamu ihaleleri ve büyük kurumsal alımlar genellikle akreditasyonlu belge şartı arar.

Süreç ne kadar sürer?
Firmanın hazırlık düzeyine bağlı olarak ortalama 3 hafta ile 2 ay arasında değişir.

Denetimde en sık karşılaşılan sorun nedir?
Dokümantasyonun sahadaki uygulamayla örtüşmemesi. Aşama 2 denetiminde denetçiler kağıt üzerindeki prosedürlerin gerçekten uygulanıp uygulanmadığını kontrol eder.

ISO 9001 ile ISO 27001 aynı anda alınabilir mi?
Evet, entegre yönetim sistemi (EYS) yaklaşımıyla birden fazla standart aynı anda kurulup denetlenebilir; bu genellikle maliyet ve zaman avantajı sağlar.

Belgelendirme kuruluşunu seçerken nelere dikkat etmeliyim?
İlgili standartta ve sizin sektörünüzün NACE kodunda TÜRKAK akreditasyonunun aktif olduğunu TBDS üzerinden mutlaka doğrulayın.