“Kayınvalidem yarın bize geliyor.”
Bu cümleyi duyunca evde ilginç şeyler olur.
Kimse toplantı çağrısı yapmaz.
Kimse görev dağılımı hazırlamaz.
Kimse prosedür yazmaz.
Ama herkes ne yapacağını bilir.
Koltukların altına bakılır.
Dolabın kapağı kapanıyor mu kontrol edilir.
Perdeler yıkanır.
Buzdolabındaki geçen bayramdan kalma sos sessizce emekliye ayrılır.
Musluk damlatıyor mu?
Kapı gıcırdıyor mu?
Misafir havluları nerede?
Bir anda herkes kalite uzmanına dönüşür.
Aslında yapılan şey temizlik değildir.
İç denetimdir.
Çünkü amaç misafiri kandırmak değildir.
Eksikleri, başkası fark etmeden önce görebilmektir.
İşte ISO 9001’in iç denetim mantığı da tam olarak budur.
Şirketlerde bazen iç denetim yaklaşımı yanlış anlaşılır.
“Denetçi geliyor.”
Herkes panikler.
Dosyalar açılır.
Masa toplanır.
Yıllardır kimsenin açmadığı klasörler yeniden keşfedilir.
Sanki şirket değil de ev sahibi, denetçi de bayram misafiridir.
Oysa gerçek kalite, denetimden bir gün önce ortaya çıkan düzen değildir.
Denetim olmayan bir salı sabahındaki düzendir.
İyi bir iç denetçi dedektif değildir.
Savcı hiç değildir.
Görevi suçlu bulmak değildir.
Görevi, sistemin nerede zorlandığını anlamaktır.
Çünkü hata yapan insanlar değişebilir.
Ama aynı hatayı sürekli üreten süreç değişmedikçe sonuç değişmez.
Bir düşünün.
Bir çalışan her hafta aynı dosyayı yanlış klasöre kaydediyor.
Çözüm nedir?
Çalışanı her pazartesi uyarmak mı?
Yoksa dosyanın neden sürekli karıştığını anlamak mı?
Kalite yönetim sistemi ikinci yolu seçer.
Çünkü iyi sistemler insan hafızasına değil, doğru tasarlanmış süreçlere güvenir.
İç denetim aslında şirketin kendisine sorduğu şu sorudur:
“Bugün müşteri olsaydım, benden memnun kalır mıydım?”
Bu sorunun cevabını dürüstçe verebilen kuruluşlar gelişir.
Cevabı sadece denetim günü arayanlar ise aynı sorunları tekrar yaşamaya devam eder.
Bu yüzden iç denetim korkulacak bir süreç değildir.
Bir aynadır.
Aynaya kızabilirsiniz.
Ama yüzünüzdeki lekeyi ayna yapmamıştır.
Sadece göstermiştir.
Kalite yönetim sistemleri de tam olarak bunu yapar.
Sorunları oluşturmaz.
Görünür hâle getirir.
Ve görünür olan her sorun, çözülebilecek ilk adımdır.
Belki de bu yüzden iyi şirketler denetçiden korkmaz.
Çünkü onlar denetimi bir sınav olarak değil, gelişme fırsatı olarak görür.
Ev sahiplerinin misafir gelmeden önce evi toplaması gibi…
En doğrusu, evi zaten her gün düzenli tutmaktır.
O zaman ne misafir telaşı olur…
Ne de denetim stresi.
İşte kalite kültürü tam olarak budur.