Dünyadaki en ilginç ve az bilinen ISO standartları nelerdir? Mesela çay demleme standardı gibi örnekler var mı?
ISO dünyası sadece “ağır sanayi” ve “yönetim sistemleri”nden ibaret değil; bazen öyle detaylara giriyorlar ki, “Bunun için gerçekten bir komite mi toplandı?” diye sormadan edemiyorsunuz.
İşte duyduğunuzda “Yok artık!” diyeceğiniz, dünyadaki en ilginç ve az bilinen ISO standartları:
1. ISO 3103: “Çayı Doğru Demleme” Standardı
Evet, bu gerçek! ISO, 1980 yılında bir fincan çayın nasıl demlenmesi gerektiğine dair 8 sayfalık bir rehber yayımladı.
Hatta bu standart o kadar ciddiye alındı ki, İngiliz Standartları Enstitüsü (BSI) ile ortaklaşa hazırlanan bu yöntem 1999 yılında Ig Nobel Ödülü’nü (Nobel’in parodi versiyonu) kazandı.
ISO’ya göre “mükemmel” çayın sırları:
- Porselen Şart: Çaydanlık mutlaka beyaz porselen veya camlı toprak kap olmalı.
- Hassas Terazi: Her 100 ml su için tam olarak 2 gram çay kullanılmalı (%2 hata payı ile).
- Zamanlama: Siyah çay tam olarak 6 dakika demlenmeli.
- Süt Meselesi: Eğer süt eklenecekse, süt fincana çaydan önce konulmalı (İngiliz tartışmalarına son noktayı koymuşlar).
2. ISO 3591: “İdeal Şarap Kadehi” Standardı
ISO sadece içeceğe değil, kaba da karışıyor. Bu standart, bir şarabın tadını ve kokusunu en iyi şekilde analiz edebilmek için kadehin fiziksel özelliklerini belirler.
- Kadehin “uzatılmış bir yumurta” şeklinde olması ve sapının uzunluğu milimetrik olarak tarif edilmiştir. Amaç, şarabın buketini (kokusunu) en yoğun şekilde burna iletmektir.
3. ISO 9407: “Ayakkabı Numarası” (Mondopoint) Standardı
Dünyanın neresine giderseniz gidin, ayakkabı numaralarının neden birbirini tutmadığını hiç merak ettiniz mi?
ISO, “Mondopoint” sistemini geliştirerek ayak uzunluğu ve genişliğini milimetre cinsinden standartlaştırmaya çalıştı. Ancak biz hâlâ 42 mi, 9 mu, yoksa 10 numara mı giydiğimizi tartışmaya devam ediyoruz.
4. ISO 16: “La” Notasının Frekansı
Müzisyenlerin dünyasında her şeyin bir düzeni olmalı. ISO 16, konserlerde akort yapmak için kullanılan “La” (A4) notasının frekansını tam olarak 440 Hz olarak belirlemiştir.
Eğer orkestradaki kemancı bu standarttan saparsa, teknik olarak “ISO uyumsuz” bir iş yapmış sayılır.
5. ISO 2292: “Kakao Çekirdeği Örnekleme” Standardı
Çikolata tutkunlarını ilgilendiren bu standart, kakao çekirdeklerinin nasıl saklanacağını ve kalitesinin nasıl test edileceğini belirler. Çikolatanızın her pakette aynı tadı vermesinin arkasındaki görünmez kahraman bu standarttır.
Özetle: Neden Bu Kadar Detay?
Bu standartlar aslında “keyif” için değil, bilimsel testler ve ticaret için var.
- Örneğin; bir laboratuvar Hindistan’daki çayı, İngiltere’deki çayla kıyaslayacaksa, her ikisinin de aynı sıcaklıkta, aynı sürede ve aynı tip kapta demlenmesi gerekir ki sonuçlar bilimsel olsun.
Bizim İçin Not: ISO 3103’ü bir Türk çay ocağında uygulamaya kalkarsanız, 6 dakika demlenen çaya “Bu daha çiğ, kaç dakika oldu?” tepkisi alabilirsiniz. Bizim standartlarımızda “tavşan kanı” olması için o demliğin üzerinde en az 15-20 dakika beklemesi şart!
ISO belgelerinin bu kadar “detaycı” olduğunu biliyor muydunuz?
Sizce bizim mutfaktan başka hangi lezzetlerin (örneğin; yoğurt veya döner) dünya çapında bir “ISO standardı” olmalı?
